 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
Amsterdam begon ooit als een vrome katholieke nederzetting. In de loop der eeuwen is er veel veranderd. Deze wandeling behandelt de verschillende godsdiensten die in Amsterdam te vinden zijn. |
 |
|
|
| |
|
| Het eerste huis van God verrees op de oostoever van de Amstel omstreeks het midden van de 13de eeuw. De simpele kapel werd aan het einde van de 13de eeuw vervangen door een driebeukige kapel die in de 14de eeuw werd uitgebouwd tot driebeukige hallenkerk. Deze Oude Kerk toornt nog steeds als symbool van het middeleeuws katholicisme boven de daken van de Oude Zijde uit. De kerk was gewijd aan Sint Nicolaas, die als redder van drie ten onrechte veroordeelde schipbreukelingen, speciale verering genood in havensteden. Het religieuze leven in Amsterdam kreeg op 15 maart 1345 een ongekende impuls toen een zieke man in een huis aan de Kalverstraat de hostie uitbraakte die hij bij het laatste sacrament had ontvangen. Het braaksel werd door zijn vrouw in de haard gegooid, maar de volgende dag lag de hostie ongeschonden in het vuur. |
Op de plek van de haard, de Heilige Stede, werd in 1347 een kapel gewijd. Een Heilige Weg leidde de vele pelgrims, die er genezing voor allerhande kwalen zochten, vanaf het dorp Sloten naar de kapel. Het aanzien van de Heilige Stede bereikte een hoogtepunt toen de latere keizer van het Heilige Roomse Rijk, Maximiliaan van Oostenrijk, in 1484 een pelgrimage naar de Heilige Stede ondernam en er genezing vond. Als dank verleende hij Amsterdam het recht de keizerskroon boven het stadswapen te dragen. In 1544 werd de zilveren schrijn waarin zich het kristallen flesje met de hostie bevond gestolen. De dief werd later gepakt, maar bekende het flesje in de Oudezijds Achterburgwal te hebben gegooid. Het ging kort daarop als een lopend vuurtje door de stad dat men in de Achterburgwal viste "Naar onsen lieve Heere". Het flesje is echter nooit teruggevonden. |
 |
| |
| In het middeleeuwse christelijk geloof stond de strijd tussen goed en kwaad centraal. Dit was een erfenis van verscheidene heidense godsdiensten, waarvan de christelijke religie zich nooit helemaal heeft weten los te maken. Het idee van de hel, Satan en de Antichrist werd dagelijks gebruikt om de gelovigen met een diepe angst voor "De Gloyende Oven" te vervullen en onvoorwaardelijke onderwerping aan de wil van God en kerk af te dwingen. Doordat de kerk constant de nadruk legde op de strijd tegen de machten van de duisternis, opende ze zelf de weg naar een voorstelling ervan. Een logisch gevolg van de erkenning van het kwaad is dat het kon worden afgewend of bezworen, iets dat uiteindelijk kon leiden tot verering van het kwade zelf. |
Elementen uit de heidense godsdienst, welke de kerk in eerste instantie had trachten uit te wissen, bleven daardoor hun aantrekkingskracht behouden. Feeën en elven, zwarte magie, tovenaars en heksen bewoonden de wereld van de middeleeuwse mens. Al is het in Amsterdam nooit tot een massale heksenvervolging gekomen, toch werd een aantal vrouwen vervolgd. Een van de ongelukkigen was Meyns Cornelis. In een verhoor en tijdens afschuwlijke martelingen bekende ze omgang te hebben gehad met geesten, dieren en mensen te hebben betoverd en een pact te hebben gesloten met de Duivel zelf. Ze werd op 27 november 1555 op de Dam verbrand. |
 |
| |
|
| De 16de eeuw is een belangrijke periode in de religieuze geschiedenis van Europa. In de Nederlanden markeerde de discussie die ontstond naar aanleiding van de ideeën van Luther en Calvijn de overgang van de middeleeuwse wereld naar die van de renaissance. Kritiek op de inhoud van het geloof, de uiterlijkheden van het geloof en op het functioneren van de katholieke kerk, leidden in de zuidelijke Nederlanden, het huidige Vlaanderen, in de zomer van 1566 tot de beeldenstorm. Toen het nieuws van de beeldenstorm in Amsterdam aankwam werden de katholieke kostbaarheden in allerijl in veiligheid gebracht. Het beeld van monnkken en priesters die met sacramentshuisjes, miskelken en andere kostbaarheden liepen te slepen zorgde voor veel opschudding en leidde uiteindelijk tot ongeregeldheden. Desalniettemin ging de beeldenstorm in 1566 grotendeels aan Amsterdam voorbij. In de rest van de Nederlanden werd ze met harde hand door de Spaanse Kroon onderdrukt. |
De kritiek op de katholieke kerk bleef echter, en ging uiteindelijk samen met politieke onvrede omtrent het Spaanse bewind. Met het uitroepen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1578 werden het katholicisme en de Spaanse koning overboord gezet. Het calvinisme triomfeerde vervolgens als staatsgodsdienst. In Amsterdam verrees aan het begin van de 17de eeuw een aantal calvinistische kerken waarvan de Zuiderkerk, welke u op de foto ziet afgebeeld, de oudste is. Vreemd genoeg had het kerkbestuur in eerste instantie besloten dat de kerk Sint Janskerk zou heten. Voor de gevel vervaardigde Hendrick de Keyser, tevens architect van de kerk, een prachitige sculptuur van Sint Jan. Uiteindelijk zag het kerkbestuur toch maar af van Sint Jan, omdat ze wel erg deed denken aan de katholieke heiligenverering. Het illustreert goed hoe de menselijke geest altijd worstelt met tradities en gewoontes die reeds lange tijd hun plek hebben verworven |
 |
| |
|
| In de Gouden Eeuw was Amsterdam boven alles een handelsstad die mensen van over de gehele wereld aantrok, op zoek naar koopwaar, op zoek naar werk of simpelweg op zoek naar een beter leven. Zo wemelde het op de beurs aan het Rokin van de islamieten, joden, katholieken en vele anderen. Een economie als die van Amsterdam was afhankelijk van al deze mensen die op hun eigen manier bijdroegen aan het welvaren van de stad. De filosfie van het geld en niet het calvinisme bepaalde zodoende in praktijk de regels en bepaalde dat tolerantie ten opzichte van religieuze minderheden essentieel was voor de economische positie van Amsterdam. Het was niet-calvinisten in eerste instantie niet toegestaan om kerkgebouw te bouwen, maar als men in besloten kring in de zogenaamde schuilkerken bijeenkwam, dan kneep men een oogje dicht. |
Zo raakte Amsterdam reeds in een vroeg stadium bekend met de muliticulturele samenleving. In onze eigen tijd is het aantal culturen en religies dat in Amsterdam te vinden is alleen maar gegroeid. Regels tegen het bouwen van kerken, synagoges, moskeeën en tempels bestaan gelukkig niet meer en soms heeft dit opzienbarende verrijkingen van de stad tot gevolg. Op de foto ziet u de Fo Kuang Shan He Hue Si, ofwel de Boeddha Licht Berg Holland China Tempel aan de Zeedijk. Deze Chinees-boeddhistische tempel werd in 2000 geopend. Naast een centrale Boeddhazaal herbergt het complex een urnenkamer en gebeds- en meditatieruimtes. Het beheer is in handen van nonnen die in de huizen aan weerszijden van de tempel wonen. De traditionele tempel is het religieus centrum van de chinese wijk en is het symbool van het groeiend Boeddhisme in Nederland.
|
 |
|
|
