 |
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| Tijdens deze wandeling laten wij u zien op welke wijze de cultuur van de Griekse en Romeinse Oudheid in het straatbeeld is terug te vinden. Want zelfs in Amsterdam kijken de goden op ons neer. |
 |
|
|
| |
|
| De architectuur werd vanaf de late zestiende eeuw beïnvloed door de Klassieke Oudheid. Dit gebeurde in verschillende periodes, in mindere of meerdere mate. In de architectuurgeschiedenis van Amsterdam zijn er twee belangrijke fases waarin de architectuur van de Oudheid tot leven kwam. De eerste periode is die van het Classicisme in de zeventiende eeuw. Het hoogtepunt van de Classicistische architectuur uit de Gouden Eeuw was het nieuwe stadhuis op de Dam (nu het Koninklijk Paleis). Het stadhuis werd gebouwd naar het ontwerp van Jacob van Campen. Jacob van Campen was goed bekend met de antieke werken over architectuur, waarvan de De Architectura van Vitruvius het belangrijkste is. Zijn ontwerp voor het |
stadhuis weerspiegelde de ideale verhoudingen van een antiek gebouw. De thematiek van de sculpturen zowel in, als op het gebouw komt merendeels voort uit de Griekse en Romeinse mythologie. De tweede periode is die van het Neoclassicisme in de tweede helft van de negentiende eeuw. Vooral in de Plantage, in het oosten van de stad, zijn veel Neoclassicistische gebouwen te vinden. Een mooi voorbeeld is het Aquarium van Artis aan de Plantage Middenlaan dat werd gebouwd in 1881 en dat u hiernaast ziet afgebeeld. De middenpartij van het aquarium is vormgegeven als een Romeinse tempel. Ze vertoont grote overeenkomst met het Maison Carrée in Nîmes, een Romeinse tempel die werd gebouwd in het eerste decennium van de eerste eeuw na Chr. |
 |
| |
|
De vele antieke sculpturen die vanaf de Renaissance bij toeval of bij archeologische opgravingen werden aangetroffen, hadden een enorme invloed op de kunstenaars. De meeste van deze sculpturen waren Romeinse kopieën in marmer, van Griekse, veelal bronzen originelen. De Griekse sculptuur die zich ontwikkelde in de periode 650 tot 50 voor Christus. ligt als zodanig aan de basis van de ontwikkeling die in de Renaissance werd ingezet. De invloed deed zich niet alleen gelden op het gebied van de vorm, maar zeker ook op de inhoud. Hiernaast ziet u een afbeelding van het pediment van de
|
neoclassicistische Hollandse Schouwburg aan de Plantage Middenlaan. De schouwburg werd in 1892 geopend. In het timpaan zien we centraal afgebeeld Aphrodite, de godin van de schoonheid en liefde. Haar schoonheid was een inspiratiebron voor kunstenaars uit verschillende disciplines. Het beeld is gebaseerd op de beroemde Venus Esquilina, die in 1874 bij een opgraving in Rome was gevonden. De sculptuur bevindt zich nu in het Capitolijns Museum in Rome. Deze Venus, gekarakteriseerd door een open en sensuele houding, had in de late 19de eeuw grote invloed op beeldhouwers en schilders. |
 |
| |
|
| Hiernaast ziet u een buste van de godin Athena, de stadsgodin van Athene. De buste staat op de binnenplaats van het voormalige Oudemannenhuis. Ooit hadden de goden Athena en Poseidon, de god van de oceanen, elkaar de soevereiniteit over Athene betwist. Om tot een oplossing te komen werd besloten tot een wedstrijd; diegene die de stad het meest bruikbare geschenk zou doen, zou de soevereiniteit over de stad verkrijgen. Poseidon schonk de stad paarden en een waterbron, Athena schonk de stad een olijfboom. De paarden die |
Poseidon had gegeven waren echter ontembaar en uit de bron kwam brak water. Met de olijfboom, die de stad economische welvaart zou bezorgen, behaalde Athena de overwinning. Athena is de godin van de beheerst gevoerde oorlog, als ook van de vrede, maar bovenal is ze de godin van de beschaving en van de wijsheid. Het Oudemannenhuis is nu een gebouw van de Universiteit van Amsterdam, de plek waar veel eerstejaars studenten hun eerste colleges volgen. De godin herinnert een ieder eraan dat de universiteit een plek is van beschaving en kennis. |
 |
| |
|
| In de Griekse en Romeinse iconografie worden steden vaak gepersonifieerd door vrouwen. Andere steden, zoals Athene, hadden daarentegen een god of godin die waakte over het wel en wee van de stad. Hiernaast ziet u het timpaan aan de achterzijde van het nieuwe stadhuis aan de Dam. Centraal afgebeeld is de Amsterdamse Stedenmaagd, de personificatie van de stad Amsterdam. Aan haar voeten liggen de riviergoden Amstel en IJ, de personificaties van Europa, Azië, Afrika en Amerika brengen de Stedenmaagd geschenken uit de hele wereld. In het stadhuis zetelden de burgermeesters en de vroedschap; de regenten die de stad bestuurden. In het Europa vande zeventiende eeuw was de Republiek |
de overige landen werden immers geregeerd door vorsten. De Republiek bracht als zodanig de idealen van de oude Republiek Rome in herinnering, die ook werd geregeerd door haar burgers. Het betrof hier, net als in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, echter geen ware democratie. Het was een democratie van de rijken. Daarnaast keken de Amsterdams regenten naar het Keizerlijke Rome, Amsterdam was eigenlijk een tweedeCaput Mundi , het centrum van de wereld. De Stedenmaagd is als zodanig dan ook veel meer dan een personificatie, ze symboliseert de vrijheden, idealen en economische macht van de zichzelf regerende stadstaat Amsterdam. |
 |
|
|
