Het Rijksmuseum is de tempel van de Hollandse schilderkunst. Momenteel wordt het grootse deel van het museum verbouwd. De topstukken zijn echter te zien in de zuidvleugel van het museum. In deze zuidvleugel bieden wij twee rondleidingen aan.
De glorie van de Hollandse schilderkunst
De Hollandse schilderkunst van de 17de eeuw is een van de meest bijzondere periodes in de kunstgeschiedenis. De spectaculaire economische groei van de Gouden Eeuw lag aan de basis van deze bloei van de schilderkunst. In andere landen werden schilderijen geproduceerd voor het hof, de adel of de kerk. In Nederland ontstond echter de unieke situatie dat ook gewone mensen genoeg geld hadden om een schilderij aan te schaffen. Er wordt geschat dat in Nederland in de 17de eeuw ongeveer 3 miljoen schilderijen zijn geproduceerd, waarvan 10% van de allerbeste kwaliteit.
Er is geen andere periode in de gehele kunstgeschiedenis waarin zoveel kunstwerken zijn geproduceerd als in de Nederlandse Gouden Eeuw. De enorme vraag stelde schilders in staat zich te specialiseren in een bepaald genre. Zij legden zich toe op het portret, het stilleven of het landschap. Omdat schilders vaak slechts een genre beoefenden bereikten zij daarin, in vergelijk met hun buitenlandse collega's, een ongeëvenaard niveau. De vele topstukken van het Rijksmuseum tonen de pracht en diversiteit van de 17de eeuwse schilderkunst. Het Melkmeisje van Vermeer, De Vrolijke Drinker van Frans Hals of De Nachtwacht van Rembrandt zijn slechts enkele van de meesterwerken die in deze rondleiding worden behandeld.
Rembrandt - het icoon van de Gouden Eeuw
Rembrandt mag met recht het icoon van de Gouden Eeuw genoemd worden. Het Rijksmuseum bezit een groot aantal schilderijen van de meester. Aan de hand van deze schilderijen worden in de rondleiding het leven van Rembrandt en de ontwikkeling van zijn schilderstijl in beeld gebracht. De vroegste werken komen uit Rembrandts Leidse periode, de jaren '20 van de 17de eeuw. Zij tonen al goed in welke richting de stijl van Rembrandt zich zou gaan ontwikkelen. In het zelfportret uit 1628 heeft Rembrandt niet alleen de penseel gebruikt, maar ook een scherp voorwerp, om zijn krullen in te krassen. vanaf de jaren '30 werkte Rembrandt in Amsterdam. Hij was in die eerste jaren een van de meest gevraagde schilders van de stad. Temidden van de indrukwekkende reeks portretten die in deze periode ontstond, neemt het portret van Maria Trip uit 1639 een bijzondere plek in.
Het absolute hoogtepunt in de carrière van Rembrandt is De Nachtwacht. Rembrandt voltooide zijn meesterwerk in 1642. Rembrandt maakte van het schutterstuk een waar spektakelstuk, gevuld met beweging en licht. De Nachtwacht werd bij zijn voltooiing alom geprezen. De jaren die volgden op de Nachtwacht betekenden voor Rembrandt echter een keerpunt in zijn carrière. In de jaren '40 kregen de opdrachtgevers steeds meer een voorliefde voor fijn geschilderde schilderijen, terwijl Rembrandts stijl steeds ruwer werd. Rembrandt raakte uit de mode, maar voor Rembrandt zelf was dat geen reden om zijn stijl aan te passen. In zijn late jaren ontstonden juist enkele van zijn meesterwerken. De Staalmeesters (1662) en het Joodse Bruidje (rond 1665) tonen de grootsheid van de oude Rembrandt. Vincent van Gogh schreef eeuwen later niet voor niets na het zien van het Joodse Bruidje 'Wil je geloven dat ik 10 jaar van mijn leven wilde geven als ik hier voor dit schilderij veertien dagen kon blijven zitten met een korst droog brood als voedsel'. Lovende worden dus over het werk van Rembrandt, het icoon van de Gouden eeuw.
